Yas Süreci

Yaşamımız boyunca kontrol edebildiğimiz olayları deneyimlemekle beraber kontrolümüz dışında olan ve bizi derinden etkileyen olaylara da maruz kalırız. Kontrol edemediğimiz olayların başında kayıplar gelir. Yas sevilen birinin kaybı karşısında verilebilecek en doğal tepkidir. Sevilen birinin ölümü sonunda ondan yoksun kalma durumunda yas tutarız. Yas yaşanılması gereken bir dönemdir. Bu doğal tepkiye müdahale edilmemesi gerekir.

Yas tepkileri depresyon semptomları ile benzerlik göstermektedir. Bu nedenle kayıp yaşayan kişinin yas dönemi, çevresi tarafından sorun olarak görülebilir.  Yas süreci , zaman içinde kişilerin yaşadığı duygularda bir azalma olmadan devam eder ve durumu kabullenme gerçekleşmezse, kaybın travmatik bir etki bıraktığı düşünülebilir. Uzayan süreçler yas kapsamına girmez ve müdahale edilmesi gerekir. Kaybın ardından kaybedilen kişinin sürekli kayıp dönemindeki hali ile akla geldiği ve acı, aşırı üzüntü, çökkünlük gibi olumsuz duygu hallerinin azalmadan sürdüğü zaman ortaya çıkar. Yaşanan kayıptan 3-6 ay sonrasında kişinin bu halinde değişim olmuyor ya da daha şiddetli biçimde bu hali yaşıyorsa depresyondan şüphelenmek gerekir.

Yas Evreleri

Yas tutma biçimi, kişiden kişiye farklılık gösteren bir durumdur. Bunlar kişinin kaybın şekli, beklenip beklenmediği, kaybı yaşayan kişinin kayıptan önceki psikolojik durumu, yaşam deneyimleri, kaybedilen kişinin yas tutan kişi için anlamı gibi unsurlar yas tutma sürecini etkiler.

Sevilen bir kişinin kaybından sonra 5 aşama gerçekleşiyor.

  1. İnkâr
  2. Kızgınlık/öfke
  3.  Pazarlık
  4.  Depresyon
  5.  Kabullenme

İNKÂR

Kişi bu dönemde aşırı bir üzüntü çektiğinden dolayı kaybettiği kişinin ölümünü bir türlü kabullenmek istemez. Genellikle olay veya durum yok sayılır, başa gelmiş kabul edilmez, bir yanlışlık olduğu düşünülür. İnkar mutlaka davranış biçiminde görülmeyebilir; kaybettiği insanın ölmemiş olduğu ile ilgili istem dışı hayaller, düşünceler ya da çeşitli söylemler de inkar sürecinde görülen durumlardır.

ÖFKE/KIZGINLIK

Kızgınlık aşaması, inkar aşamasında devreye sokulmayan sorgulamaların devreye girmesi ile başlar, üst üste gelen sorgulamalar neticesinde öfke duyguları vücudu ele geçirir. En bilinen soru “neden ben” sorusudur.

PAZARLIK

Pazarlık aşaması durumu kabul edilebilir seviyeye indirmek veya çıkarmak için girilen bir safhadır.  ”Olan olmuş ama bir çıkış yolu belki var” tarzı düşünceler ve eylemler insana eşlik eder.

Pazarlık aşamasının tamamlanmasıyla birlikte etkisi oldukça uzun sürebilen Depresyon aşaması başlar. Bu aşamada bütün durumun idrakına varılmıştır, bundan ötürü büyük bir mutsuzluk hakim olmaya başlar. Hayattan soyutlanma, hiçbir şey yapmak istememe, kayıtsızlık hali gibi belirtiler görülür. 

KABULLENME

En son aşama da kabullenme aşamasıdır. Durumun hazmedilmesi ve hayatın normal akışına dönmesi durumu gerçekleşir. Kişiler yas tuttuğu zaman sosyal ortamı da bundan etkilenir. Ancak zaman içinde bu durumda kademe kademe düzelme olması ve kişinin kayıptan önceki hayatındaki işlevselliğine dönmesi beklenir.  Kaybedilen kişinin özlenmesi ve beraber yaşanan güzel anların zihinde canlanması son derece doğaldır. Sorun, kaybın ardından kaybedilen kişinin sürekli kayıp dönemindeki hali ile akla geldiği ve acı, aşırı üzüntü, çökkünlük gibi olumsuz duygu hallerinin azalmadan sürdüğü zaman ortaya çıkar. Yaşanan kayıptan 3-6 ay sonrasında kişinin bu halinde değişim olmuyor ya da daha şiddetli biçimde bu hali yaşıyorsa depresyondan şüphelenmek gerekir. Bu şekilde uzayan süreçler yas kapsamına girmez ve müdahale edilmesi gerekir.

Yasın yaşanması gerçekten gereklidir. Çünkü eğer olması gerektiği gibi yaşanmazsa maalesef uzun bir zaman sonra hastalık olarak karşımıza çıkabilmektedir.  Bazı insanların yasa bağlı hastalıklar geliştirme ihtimalinin daha fazla olduğu düşünülmektedir. Modernleşen dünyanın insanın duygularını rahatça yaşamasını zorlaştırabilir. Yas sonrası psikolojik problemlerin yanı sıra en çok kronik ağrı gibi hastalıklar görülmektedir. Bunlar, mide barsak sistemi, karaciğer, sırt ve bel bölgesidir. Bazen ifade güçlüğüne bağlı yine boğaz  bölgesinde yani, boğaz, tiroid, akciğer ve kalp hastalıkları gözlenebilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir